Chłoniak to jeden z najczęstszych nowotworów u psów. Choć w większości przypadków nie da się go całkowicie wyleczyć, nowoczesne leczenie pozwala wielu psom przez długi czas cieszyć się dobrą jakością życia. W tym artykule omawiam metody leczenia chłoniaka – od standardowej chemioterapii, przez napromienianie połowy ciała (HBI), po nowsze leki, takie jak rabakfosadyna, znana pod nazwą handlową Tanovea.
Chemioterapia wielolekowa – standard leczenia
Podstawą leczenia chłoniaka u psów jest chemioterapia wielolekowa, najczęściej według protokołu typu CHOP (cyklofosfamid, doksorubicyna, winkrystyna i prednizolon). U większości psów pozwala ona uzyskać remisję – ustąpienie objawów choroby – przy zachowaniu dobrej jakości życia. Mediana przeżycia po standardowej chemioterapii wynosi jednak około 12 miesięcy, dlatego szukamy sposobów, by wydłużyć ten czas.
Przed rozpoczęciem leczenia ważne jest dokładne rozpoznanie: określenie typu chłoniaka (z limfocytów B czy T) oraz stopnia zaawansowania choroby. Od tego zależy rokowanie i wybór terapii. Więcej przeczytasz na stronach Diagnostyka onkologiczna i Chemioterapia psów i kotów oraz w historii Teddy'ego.
Napromienianie połowy ciała (HBI)
Od 2025 roku jako pierwsi w Polsce stosujemy w Ośrodku RTWet napromienianie połowy ciała (half body irradiation, HBI) u psów z chłoniakiem. Po uzyskaniu pełnej remisji dzięki chemioterapii napromienia się kolejno przednią i tylną połowę ciała, aby zniszczyć komórki nowotworowe, które przetrwały leczenie. Według opublikowanych danych takie połączenie pozwala wydłużyć medianę przeżycia do ponad 700 dni. Szczegóły znajdziesz na stronie Radioterapia psów i kotów.
Rabakfosadyna (Tanovea) – czym jest?
Rabakfosadyna to lek przeciwnowotworowy opracowany z myślą o leczeniu chłoniaka u psów. W Stanach Zjednoczonych jest zarejestrowana przez FDA pod nazwą handlową Tanovea – najpierw warunkowo (2016), a w 2021 roku w pełni – jako lek do leczenia chłoniaka u psów. Nie jest dopuszczona do obrotu w Unii Europejskiej.
Jak działa?
Rabakfosadyna jest tzw. prolekiem – w organizmie przekształca się w substancję czynną, będącą analogiem nukleotydu guaninowego. Lek gromadzi się preferencyjnie w komórkach limfoidalnych, w których hamuje syntezę DNA. W efekcie komórki nowotworowe przestają się dzielić i obumierają.
Jak się ją podaje?
Lek podaje się we wlewie dożylnym, zwykle co 3 tygodnie, przez kilka cykli. Przed każdym podaniem – podobnie jak w przypadku innych leków przeciwnowotworowych – konieczne są badania kontrolne.
U jakich pacjentów była badana?
Rabakfosadyna była badana zarówno u psów z nowo rozpoznanym chłoniakiem, jak i z nawrotem choroby – w monoterapii oraz w schematach naprzemiennych z doksorubicyną. Lepsze odpowiedzi na leczenie opisuje się zwykle w chłoniakach z limfocytów B. Lek jest przeznaczony wyłącznie dla psów.
Działania niepożądane i przeciwwskazania
- ze strony przewodu pokarmowego – biegunka, wymioty, spadek apetytu i masy ciała,
- zmiany w badaniu krwi – m.in. spadek liczby neutrofili,
- zmiany skórne – zaczerwienienie, łysienie, strupy lub owrzodzenia,
- zwłóknienie płuc – rzadkie, ale poważne, potencjalnie zagrażające życiu powikłanie; z tego powodu leku nie stosuje się u psów rasy West Highland White Terrier (predysponowanych do zwłóknienia płuc) ani u psów z chorobami płuc w wywiadzie.
Jak każde leczenie onkologiczne, terapia wymaga starannej kwalifikacji pacjenta i regularnych kontroli.
Leczenie nawrotu chłoniaka
U wielu psów po okresie remisji choroba powraca. W takiej sytuacji można ponownie zastosować pierwotny protokół lub tzw. protokoły ratunkowe, oparte na innych lekach przeciwnowotworowych. Wybór zależy od tego, jak długo trwała pierwsza remisja, od typu chłoniaka i stanu ogólnego psa. Celem leczenia nawrotu jest ponowne uzyskanie remisji i utrzymanie dobrej jakości życia.
Jak wybrać leczenie?
Nie ma jednego schematu odpowiedniego dla każdego psa. Wybór leczenia zależy od typu i zaawansowania chłoniaka, wcześniejszej terapii, stanu zdrowia pacjenta, a także od możliwości i oczekiwań opiekuna. Plan leczenia zawsze omawiam indywidualnie – z uwzględnieniem korzyści, ryzyka i obowiązujących przepisów dotyczących stosowania leków weterynaryjnych.
Jeśli Twój pies choruje na chłoniaka, zapraszam na konsultację onkologiczną. Odpowiedzi na najczęstsze pytania znajdziesz też w FAQ.